గిరిజన విద్యలో చంద్రబాబు సంస్కరణలు… అక్షరాస్యత పెరుగుదలకు కీలక మలుపు

ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజకీయాల్లో నారా చంద్రబాబు నాయుడు గురించి ఉన్నత వర్గాలకే ప్రాధాన్యం ఇస్తారనే అభిప్రాయం తరచూ వినిపిస్తుంటుంది. అయితే 1995 నుంచి 2003 వరకు ఆయన పాలనలో గిరిజన విద్యపై తీసుకున్న చర్యలు ఈ అభిప్రాయానికి భిన్నంగా కనిపిస్తాయి. రాష్ట్రంలో అక్షరాస్యత శాతం తక్కువగా ఉన్న సమయంలో, ముఖ్యంగా గిరిజనులలో విద్యా స్థాయి అత్యంత దిగువన ఉండగా, దీనిపై దృష్టి పెట్టడం కీలకంగా మారింది.

1991 నాటికి గిరిజనుల అక్షరాస్యత శాతం కేవలం 17 శాతంగా ఉండేది. అంతకుముందు 1981లో ఇది 8 శాతానికి పరిమితమైంది. ఈ నేపథ్యంలో విద్య అందుబాటులోకి తీసుకురావడానికి ప్రభుత్వం అనేక చర్యలు చేపట్టింది. 1995 నుంచి 2003 మధ్య గిరిజన ప్రాంతాల్లో వేలాది ప్రాథమిక పాఠశాలలు ఏర్పాటు చేయడం ద్వారా విద్యకు ప్రాప్తిని పెంచింది. అంతేకాకుండా మారుమూల ప్రాంతాల్లో విద్య అందించేందుకు ఎడ్యుకేషన్ గ్యారెంటీ స్కీమ్ (EGS), ఆల్టర్నేటివ్ అండ్ ఇన్నోవేటివ్ ఎడ్యుకేషన్ (AIE) కేంద్రాలు ప్రారంభించబడటం కీలక మార్పుకు దారి తీసింది.

ప్రతి గిరిజన గూడెం లేదా తండాకు ఒక కిలోమీటర్ పరిధిలో విద్యా సదుపాయం కల్పించాలనే లక్ష్యంతో వేలాది EGS/AIE కేంద్రాలు ఏర్పాటయ్యాయి. వీటి కారణంగా ప్రాథమిక విద్యలో గిరిజన విద్యార్థుల నమోదు గణనీయంగా పెరిగింది. తరువాత ఈ కేంద్రాలను సాధారణ పాఠశాలలుగా అభివృద్ధి చేయడం జరిగింది.

గిరిజనుల్లో అత్యంత వెనుకబడిన చెంచు, కోలం, సవర వంటి తెగల కోసం ప్రత్యేకంగా మినీ గురుకుల పాఠశాలలు ఏర్పాటు చేయడం కూడా ఈ కాలంలో ముఖ్యమైన చర్యగా నిలిచింది. ప్రారంభంలో ప్రాథమిక స్థాయిలో ప్రారంభమైన ఈ పాఠశాలలు తరువాత హైస్కూల్ స్థాయికి విస్తరించాయి. అలాగే 1998లో గిరిజన విద్యను మరింత బలోపేతం చేయడానికి ఆంధ్రప్రదేశ్ ట్రైబల్ వెల్ఫేర్ రెసిడెన్షియల్ ఎడ్యుకేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూషన్స్ సొసైటీ (APTWREIS)ను స్వతంత్ర సంస్థగా ఏర్పాటు చేయడం జరిగింది. ఈ గురుకుల పాఠశాలలు ఉచిత విద్య, వసతి, భోజనం అందిస్తూ గిరిజన విద్యార్థులకు నాణ్యమైన విద్యను అందించడంలో కీలక పాత్ర పోషించాయి.

విద్యతో పాటు ఉపాధి అవకాశాలు కల్పించడం కూడా ఈ సంస్కరణల్లో భాగమైంది. 1995 నుంచి 2003 మధ్య డీఎస్సీ ద్వారా పెద్ద ఎత్తున ఉపాధ్యాయ నియామకాలు జరగడంతో పాటు, అర్హతలేని గిరిజన అభ్యర్థులకు కూడా ప్రత్యేక అవకాశాలు కల్పించి, వారికి శిక్షణ ఇచ్చి ఉద్యోగాల్లో నియమించడం జరిగింది. దీంతో గిరిజన కుటుంబాల్లో విద్యపై ఆసక్తి పెరిగింది.

ఈ చర్యల ఫలితంగా గిరిజనుల అక్షరాస్యత శాతం 1991లో 17 శాతం నుంచి 2001 నాటికి 37 శాతానికి పెరగడం ఒక ముఖ్యమైన మార్పుగా చెప్పుకోవచ్చు. తరువాత కాలంలో కూడా గిరిజన హాస్టళ్లను రెసిడెన్షియల్ పాఠశాలలుగా అభివృద్ధి చేయడం ద్వారా విద్యా సదుపాయాలను మరింత విస్తరించారు.

మొత్తంగా చూస్తే, గిరిజన విద్యలో తీసుకున్న ఈ చర్యలు వేలాది కుటుంబాల జీవన ప్రమాణాలను మెరుగుపరచడంలో సహాయపడ్డాయి. విద్య ద్వారా స్వావలంబన సాధించిన గిరిజనులు ఇతరులకు స్ఫూర్తిగా నిలుస్తున్నాయి.